Nev-rûz

          Yeni  gün. Güneş’in Hamel (koç) burcuna girdiği gün olup eski  Mart’ın dokuzu (şimdiki 21 mart) olarak bilinir. İran’da eskiden beri iki ayrı güne bu ad verilir. Bunlardan biri, güneş takviminin ilk ay’ı olan Ferverdîn ayının ilk günüdür ki “nevrûz-ı âmme” olarak bilinir. Bugünde güneş, koç burcuna girer. Efsaneye göre Allah kâinatı ve insanları bu günde yaratmış ve bütün yıldızlar bugün dönmeye başlayıp koç burcundan geçmişlerdir. Başka bir söylentiye göre Cem, bütün dünyayı dolaştıktan sonra Azerbaycan’a gelmiş ve burasını beğenip taht kurdurtmuştur. Gerek taht, gerekse mücevherlerle süslü elbise ve tâcı, doğan güneşle birlikte etrafı ışığa boğmuştur. Bu hali görenler “Bu günde bir başkalık var, bu diğer günlere benzemiyor, yeni bir gün” demişler. Bu güne “Nevrûz” Cem’e de “şid(ışık)”kelimesini ekleyerek Cemşîd demişler. Nevrûz adıyla anılan diğer gün ise Ferverdîn ayının yedinci günüdür. Buna da “nevrûz-ı hâsse”denir. Yine efsaneye göre Cemşîd bu günde halkı toplamış ve onu, Tanrı’ya şükür ve ibadet günü olarak ilan etmiş. Eski İran şahları nevrûz âmme ile nevrûz-I hâssa arasındaki altı günde ihtiyaç sahiplerinin bütün ihtiyaçlarını gidermek üzere tahta oturur ve herkese yardım ederlermiş. Mahpusları serbest bırakır,içki ve eğlence ile vakit geçirirlermiş. Bu günlerde macunlar yenir, kırlara çıkılırmış. Bütün bu inanış Zerdüşt dininden geçmedir. 21 Mart günü gece ile gündüz eşittir. Nevrûz-ı sultânî deyimi Sultan Celaleddin Melikşâh tarafından hazırlatılan takvimin yılbaşı gününe verilen addır.

      Divân şiirinde nevruz baharla ilgili özellikler içinde verilir ve bir bayram olarak kabul edilir. Hatta nevrûziye yazmakta bir gelenek halini almıştır. 

    Ey müneccim ruh u zülfün görücek dilberimin

    Iyd-i nevrûza bulaşmış şeb-i yeldâ göresin

-Ahmed Paşa-

   Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğüİskender Pala 

Bu yazı Kitaplar içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Nev-rûz için 2 cevap

  1. ALPER dedi ki:

    Teşekkürler gerçekten çok güzel bir anlatım!..

  2. nihal dedi ki:

    çok güzel… emeğine sağlık.. siten harika..

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s